Önyargı Nedenleri

Gıda konusunda önyargı sebepleri

İnsanlar gıda konusunda karar verirken iki farklı bilinç sistemini dikkate aldığı görülmektedir. Bunlar çözümleme yolu (analitik) veya deneyim yoludur. Deneyim yolu çabuk karar vermeye yol açarken çözümleme yolu daha yavaş ve ayrıntılı bir süreci içerir. İnsanlar, doğru bir karar verebilmek için sık sık eğitim temelli ve hayatta edindiği tecrübeyi de kullanan bir yöntemin daha doğru olduğuna inanır.

Bir çok çalışma, gıda konusunda bir karar verme aşamasında insanların basit sezgilerin doğruluğuna güvendiğini ancak bunun ön yargıyla karar alınmasına yol açtığını göstermektedir. Bir çalışma, tüketicilerin, aynı kahvaltılık gevreğin, ‘normal şeker’e kıyasla ‘meyve şekeri’ içerse bile bunun daha sağlıklı olarak değerlendirdiğini ortaya koymuştur. Diğer bir örnek, E-numaralı gıda katkı maddeleri verilebilir. Bir çalışma, gıda katkı maddesine E numarası verilmesinin, onun doğallık algılanmasını düşürdüğünü ortaya koymuştur. Tüketici, işlenmemiş kırmızı et için kabul edilebilir riskleri benimserken; “doğallık” algısının bir sonucu olarak baharat, yağ, yoğurt vs ile terbiye edilmiş kırmızı et için kabul edilebilir riskleri benimsemediği görülmüştür. Gıdaların uygun bileşenlerle muamele edilmesi ve uygun sıcaklık – zaman değerlerinde belirli süre muhafaza edilmesini bilmek önyargıyı önleyecektir. Doğallık algısı, sadece gıdaların değerlendirilmesi için değil insanların gıda maddesine yönelik duyusal beğenisini de etkilemektedir. Toplumdaki bu önyargılı durum, yeni gıda teknolojilerinin benimsenmesi açısından önemli bir engel olmaktadır. Bir diğer nokta; gıda kişinin kendisi tarafından hazırlansın veya bir başkası tarafından hazırlansın, genel olarak doğallık algısı, tüketiciler açısından farklı değerlendirmelerin temelini oluşturmaktadır. İnsanlar, başka bir yerde hazırlanan gıdalardan daha çok kendilerinin hazırladığı gıdaları beğenme eğilimi göstermektedir. Basit bir örnek verecek olursak, insanların, ikisi üçü birarada türü hazır içecekleri başkalarının hazırlaması yerine kendilerinin hazırladığı içeceği daha çok tercih ettiği görülmüştür.

Sonuç olarak, kolay çözümler veya tercihler, uzmanlar ve sıradan insanlar için farklı risk algılamalarını getirebilir. İnsanlar arasında değişik gıda tehlikelerinin (fiziksel, kimyasal, biyolojik) risk öncelikleri konusunda önemli oranda farklılık bulunabilmektedir. Toplumda farklı görüşlerin ortaya çıkması durumunda ve insanların gıda tehlikelerini (fiziksel, kimyasal, biyolojik) daha doğru değerlendirmesi açısından yararlı bilgilerin daha iyi benimsenmesi gerekmektedir.

 

2017 Gıda ve Beslenme Derneği. Tüm hakları saklıdır.