Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu

Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı “Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği” nin uygulaması ile ilgili Kılavuz hazırlayarak 17 Temmuz 2017 de Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü sitesinde yayınlandı.

http://www.tarim.gov.tr/GKGM/Belgeler/Mevzuat/Talimat/TGK_Gida_Etiketleme_Tuketici_Bilgilendirme_Yonetmelik_Kilavuzu.pdf

 

Kılavuzun amacı; uygulamada birliktelik

Karışık ve anlaşılması oldukça zor olan Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliği ile Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliğinde, gıdaların etiketinde, tanıtımında, sunumunda ve reklâmında kullanılan terimler ve ifadeler ile ilgili olarak tüketicilerin doğru bilgilendirilmesini sağlamak ve yanıltılmasını önlemek, gıdaların etiketlenmesi, sunumu, tanıtımı ve reklamında yer alan yazılı ve görsel bilgilerin, kullanılan terimlerin ve ifadelerin kullanım koşulları konusunda gıda işletmecilerine yardımcı olmak ve resmi kontroller sırasında yapılacak değerlendirmelerde uygulama birlikteliği sağlamak amacı ile kılavuz hazırlanmıştır.

Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliği ile Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliğinde kesin bir hüküm bulunmayan ve bu Kılavuz ile belirlenen yeni düzenlemelere 31 Aralık 2019’a kadar uyulması gerekmektedir.

Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ile Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Hakkında Kılavuzu, yoruma dayalı yanlış anlamaları, kamu ile özel sektör arasında yaşanan sıkıntıları ortadan kaldırması, üreticiler arasında oluşabilen haksız rekabeti önlemesi, uygulamada birlikteliği sağlaması açısından önemlidir. Örnek vermek gerekirse; “Yüksek Kaliteli, “Premium”, “Quality”, Kaliteli” Best/Finest/En ….., “Süper” Bol, Ekstra, Daha Fazla vb. Terimleri piyasada bulunan diğer firmaların aynı ürün grupları arasında kaliteli, premium, en iyi, en güzel, en lezzetli vb. olduğunu ileri sürecek şekilde kullanılamayacaktır.  Bu tür terimlerin yanıltıcı olmaması için, söz konusu gıdanın süper, en iyi, en kaliteli vb. olduğu ve/veya herhangi bir bileşeninin bol, ekstra vb. olduğu vurgulanan durumlarda, etikette öne çıkarılan bu özelliğin (en kaliteli, bol sütlü vb.) ne anlama geldiğine/gıdanın hangi özelliğinden kaynaklandığına dair ilave bir ifadeye yer verilmesi gerekmektedir. Örnek: “En …. çikolatamız” ifadesi, farklı çikolata çeşitleri üreten bir firmanın ürettiği çikolatalar arasından belirgin bir özelliği açısından en iyi olanı öne çıkarmak adına kullanılabilecektir.

Ayrıca kılavuz, tüketicilerin doğru bilgilendirilmelerinin sağlanması, yanıltılmalarının önüne geçilmesi açısından önemlidir. Örnek vermek gerekirse; “Doğal” terimi, tek bileşenden oluşan (katkı, aroma vb. dahil hiçbir ilave bileşen içermeyen) herhangi bir işleme tabi tutulmayan ve doğal yapısında önemli bir değişikliğe sebep olacak herhangi bir işlem uygulanmamış gıdaları için kullanılabilecek. Bunun dışında kullanılmayacak. Doğal” teriminin kullanılabileceği tüm gıdaların belirlenen koşulları karşılaması beklendiğinden, “%100 doğal”, “gerçek doğal”, “hakiki doğal”, “en doğal“gerçek”, “hakiki” vb. ifadeler kullanılamayacak. Tüm bileşenleri kılavuzda belirtilen doğal kriterlerini karşılamayan gıdalarda herhangi bir bileşen için “doğal” ifadesi kullanılamayacak. Gıda işletmecisinin adında/ticari unvanında yer alan terimler, tüketicide yanlış bir algı yaratacak şekilde kullanılamayacak. Örnek :Ticari unvanı “Organik Ürünler A.Ş.” olan bir firma tarafından üretilen organik olmayan bir gıdanın etiketinde ticari unvan, gıdanın organik olduğu algısı yaratmayacak şekilde yer alacak. “Sugarless” ticari unvanına sahip bir firmanın ürettiği bir gıdada şeker bulunması halinde ticari unvan etikete söz konusu gıdanın şekersiz olduğu algısını yaratmayacak şekilde yazılacaktır.

Kılavuzda belirlenen hükümler dışında gıda bileşenlerinin yokluğuna dair beyanlar ( “…. içermez”) kullanılamayacak. Örnek:• “Ayçiçek yağı içermez” “Glukoz şurubu içermez” “Palm yağı içermez” vb. ifadeler.

Bileşenler listesi de “bileşenler” veya “içindekiler” başlığıyla ya da bu kelimeleri içeren uygun bir başlıkla verilecektir. Gıdanın bütün bileşenleri, üretim sırasında kullanıldıkları miktara göre ağırlıkça azalan sırayla bu listede yer alacaktır.

Mikrobiyolojik açıdan kolay bozulabilen ve bu yüzden kısa bir süre sonra insan sağlığı açısından tehlike teşkil etmesi muhtemel olan gıdalarda “son tüketim tarihi” belirtilecek. Son tüketim tarihi geçmiş olan gıdalar güvenilir olmayan gıda olarak kabul edilecek. Son tüketim tarihi, ‘Son tüketim tarihi’ ifadesi açık bir şekilde kullanılarak veya ‘… tarihine kadar tüketiniz./tüketilir vb.’ şeklinde belirtilecek. Bu ifadenin yanında ya tarihin kendisi ya da etiketin üzerinde bulunduğu yere atıfta bulunan bir ifade yer alacak. Son tüketim tarihi, her bir bireysel hazır ambalajın üzerinde belirtilecek. Üzerinde son tüketim tarihi belirtilmiş ürünler bu tarihten sonra tüketilemeyeceği için satılamayacak.

Uygun şekilde muhafaza edildiğinde, gıdanın kendine has özelliklerini koruduğu süreyi gösteren tarihi tavsiye edilen tüketim tarihini ifade etmektedir. Bu tarih, son tüketim tarihinden farklı olarak gıdanın; tazelik, tat, aroma gibi duyusal özelliklerine dayanarak belirlenmektedir. Örneğin; makarna, zeytinyağı, kahve, çay gibi gıdalar mikrobiyolojik açıdan kolay bozulabilir olmadığından son tüketim tarihi yerine tavsiye edilen tüketim tarihi ifadesi kullanılmaktadır. Tavsiye edilen tüketim tarihi, ‘Tavsiye edilen tüketim tarihi’ ifadesi açık bir şekilde kullanılarak veya ‘… tarihinden önce tüketilmesi tavsiye edilir.’ şeklinde belirtilecek. Bu ifadenin yanında ya tarihin kendisi ya da tarihin etiket üzerinde bulunduğu yere atıfta bulunan bir ifade yer alacak. Tavsiye edilen tüketim tarihinin atıf yapılarak belirtildiği durumlarda atıf yapılan yerde,

– Sadece tek bir tarih bulunması (7/11/2019) – TETT, BBD, BB (Best before) vb. kısaltılmaların bulunması (TETT: 7/11/2019)

– İsteğe bağlı olarak üretim tarihi vb. de yazılması durumunda tavsiye edilen tüketim tarihinin diğer tarihler ile karıştırılmasına engel olacak şekilde tüketiciye bu bilginin (TETT kısaltması vb. ile) açıkça sunulması uygun olarak kabul edilecek. Örnek: Tavsiye edilen tüketim tarihi (TETT) ambalajın altındadır. Kuru ve serin yerde muhafaza ediniz.

Tüketiciler tarafından daha anlaşılabilir olduğu için “sodyum” yerine “tuz” bildirimi yapılacaktır. Eğer gıdada sadece ürünün doğasından kaynaklanan tuz varsa, bu tuz da beslenme bildiriminde yer alacaktır.

Sonuç olarak bu kılavuzun temel hedefi, ortak bir anlayışla, yoruma dayalı olmayan uygulamaların sağlanmasıdır.  Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği ile getirilen koşulların, gıda ve içecek ürünlerinin etiketlenmesi, tanıtımı,  sunumu ve reklamı sırasında doğru uygulanması için kılavuzun büyük, küçük tüm sektör tarafından dikkatle okunması ve uygulanması hedeflenen sonuca ulaşılmasını sağlayacaktır.

Emeği geçen herkese teşekkür ederiz.

2017 Gıda ve Beslenme Derneği. Tüm hakları saklıdır.