Gıda Etiketleme

Etiket, gıdanın ambalajı üzerine yazılmış, basılmış, şablon ile basılmış, işaretlenmiş, kabartma ile işlenmiş, soğuk baskı ile basılmış, yapıştırılmış veya iliştirilmiş olan herhangi bir işareti, markayı, damgayı, resimli bir ambalaj üzerinde yer alan, ürünün tanıtımı, kullanım kuralları ve ürünün korunmasına ilişkin bazı önemli detayların yazılı olduğu, adeta gıdayı tüketici ile buluşturan en önemli araçlardan biridir. Gıdanın bileşiminde bulunan tüm maddeleri ambalajı üzerinde gösteren etiket, gıdanın kimliğini oluşturur. Etiket bilgilerinin doğruluğu gıda işletmecisinin sorumluluğundadır. Tüketici de ürün satın alırken etiket bilgilerine dikkat etmesi gerekmektedir.

Gıda etiketleme, tüketicilerin satın almayı düşündükleri yiyecekler hakkında bilgi alabilmelerinin bir yoludur. Gıda etiketleri, ürün ile ilgili bilgiler veren,  tüketicinin satın aldığı gıdanın özelliklerini, bileşimini, miktarını, muhafaza koşullarını, üretim yöntemini, menşe ülkesini, üretim ve son tüketim tarihleri açısından bilgilendiren, tüketicinin beslenme ihtiyaçlarına göre tercih yapmasına imkân veren, sağlık riskleri konusunda tüketici gruplarını uyaran ve müşteriye güven veren bir sistematiktir. Gıda etiketi, tüketici açısından gıda güvenliğinin sağlanmasında ilk değerlendirilen bir araçtır.

Tüketiciler, gıdaların etiket bilgilerini okurken ambalajın içindeki gıdanın tam olarak tanımlanıp tanımlanmadığına yani gıdanın adı ile bileşenler/içindekiler bilgisinin uyumlu olup olmadığına dikkat etmelidir. Allerjen maddelere duyarlı tüketiciler, bileşenler listesindeki belirgin olarak bildirilen allerjenleri incelemelidir. Ayrıca çocuk ve hamile gibi hassas tüketici gruplarını etkileyebilecek hususlar, kafein varlığı veya laksatif etkiye neden olabilecek bileşene sahip gıdalar ile ilgili uyarılara dikkat etmelidir. Etiket okuma, beslenme kaynaklı sağlık sorunlarını önleme açısından önemlidir.

Günlük Karşılama Oranları

Gıda seçiminde faydalı bilgilerden biri de etiket üzerindeki “Günlük Karşılama Miktarı (GKM)” bilgisidir. Gıdaların enerji ve bazı besin öğeleri için önerilen günlük alım düzeylerinin yüzde olarak ne kadarını karşıladığını ifade eden GKM uygulaması, Türk Gıda Kodeksi hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla isteğe bağlı olarak yapılır. GKM bilgileri tüketime hazır haldeki gıdanın bir porsiyonu için verilir. Bir gıdanın ne kadarının yenileceği veya önerilen günlük miktarının ne olacağı sağlıklı bir hayat sürmek için önemlidir.

Üretici için etiket;

Üretici için etiket, ürünün üretilmesi, tanıtılması ve müşteriye güvenle sunulması açısından önemli olup üretici ile tüketici arasında bilgi akışını sağlayan bir kılavuzdur.

Tüketici için etiket;

Tüketici için etiket, ürün hakkındaki tüm soru işaretlerinin giderileceği, ürünün tanıtımının yapıldığı, ürün verilerinin yazıldığı, son tüketim tarihi, kullanım ve muhafaza koşulları gibi ürün alırken ihtiyaç duyulacak tüm bilgilerin yer alabileceği bir kılavuzdur.

Son tüketim tarihi geçmiş gıdalar güvenli değildir.

Gıda işletmecinin sorumluluğunda olan tavsiye edilen son tüketim tarihi, gıda uygun şekilde muhafaza edildiğinde gıdanın kendine has özelliklerini koruduğu süreyi gösterir. Son tüketim tarihi geçmiş gıdanın güvenli gıda olarak değerlendirilmeyeceği unutulmamalıdır.

Beslenme Etiketlemesi

Gıdaların besin içeriğinin etiket üzerinde belirtilmesi, tüketicinin, sadece gıda ürünlerinde ne olduğunu bilmesi için değil, aynı zamanda sağlıklı, yeterli ve dengeli bir diyet için doğru diyet seçimlerini yapmasına yardımcı olması nedeniyle önemlidir.

Beslenme Beyanı ve Sağlık Beyanı Nedir?

Beslenme beyanı:  “Enerjisi azaltılmış”, “lif kaynağı”, “düşük yağlı” gibi bir gıdanın içerdiği enerji, besin öğeleri veya diğer öğeleri nedeniyle beslenme yönünden yararlı özelliklere sahip olduğunu belirten, ileri süren veya ima eden bilgidir.

Hastalık riskinin azaltılmasına ilişkin beyan: Herhangi bir gıda grubunun, gıdanın ya da bir gıda bileşeninin tüketimi durumunda, insan hastalığına neden olan risk faktörünü önemli ölçüde azalttığını belirten, ileri süren veya ima eden herhangi bir sağlık beyanını ifade eder.

Sağlık beyanı: Herhangi bir gıda grubunun, gıdanın veya gıdanın bileşiminde bulunan öğelerin sağlıkla ilişkisini belirten, ileri süren veya ima eden bilgidir. “Bu gıda düşük sodyum içerir. Düşük sodyum yüksek kan basıncı riskinin azaltılmasına, kalp ve damar sağlığının korunmasına yardımcı olur” ifadesi bir sağlık beyanıdır.

Gıdaların etiketinde beslenme beyanı ve/veya sağlık beyanı bulunabilmesi için söz konusu beyanın Türk Gıda Kodeksinde belirtilen koşulların karşılanması ve o gıdanın ilgili enerji veya besin öğelerinin miktarının mevzuata uygun şekilde bildirilmesi zorunludur.

2017 Gıda ve Beslenme Derneği. Tüm hakları saklıdır.